Uşaq və sərnişin daşınması: xüsusi qurğu, kəmər və cərimələr

"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 56-cı maddəsinə görə **motosikletin arxa oturacağında** və **minik avtomobilinin qabaq oturacağında** uşağı saxlayan xüsusi qurğu olmadıqda 12 yaşınadək uşaqları həmin nəqliyyat vasitələrində daşımaq qadağandır.

Eyni bənd sərnişin sayına da aiddir: 12 yaşından kiçik uşaqları hesaba almadan, nəqliyyat vasitəsinin texniki xarakteristikasında nəzərdə tutulduğundan artıq sayda adam daşımaq qadağandır — maşının faktik kütləsi istehsalçının müəyyən etdiyi icazə verilən maksimum kütləni keçməməlidir.

Yük avtomobillərinin bort platformasında və ban-furqonlarında uşaqların **qrup halında** daşınması tam qadağandır.

Avtobusda qrupla uşaq daşındıqda yanlarında bir nəfər yaşlı müşayiətçi olmalıdır; nəqliyyat vasitəsinin önündə və arxasında "Uşaqlar" tanınma nişanı olmalıdır.

Qanunun 37-ci maddəsi sürücüyə həm özünün, həm sərnişinlərin kəmər bağlamasını təmin etmək vəzifəsi qoyur. İstisnaların siyahısı isə dəqiqdir və qapalıdır:

12 yaşınadək uşaqlar; geriyə hərəkət manevri edən sürücülər; hamilə qadınlar; sürücülüyü öyrədən şəxs (öyrənən idarə edərkən); yaşayış məntəqələrində əlavə olaraq operativ nəqliyyat vasitəsi sürücüləri və sərnişinləri.

Motosikletdə sürücü motoşlemi düymələməli və sərnişinlərin də düymələməsini təmin etməlidir.

⚠️ Diqqət: 12 yaşınadək uşaq üçün kəmər istisnası **xüsusi qurğu tələbini ləğv etmir** — bunlar Qanunun iki ayrı maddəsindəki iki ayrı tələbdir.

Sürücü sərnişinləri yalnız nəqliyyat vasitəsi **tam dayandıqdan sonra** mindirməli və ya düşürməli, hərəkətə isə yalnız qapıları bağladıqdan sonra başlamalı və qapıları tam dayanana qədər açmamalıdır.

Sərnişinlərə qadağandır: hərəkət vaxtı ümumi istifadədəki nəqliyyat vasitəsinə minmək/düşmək, qapını açıq saxlamaq və ya güclə açmaq; hərəkət vaxtı pillələrdə dayanmaq və ya yük avtomobilinin banında ayaq üstə durmaq; təhlükənin olmadığını yəqin etmədən qapını açmaq; sürücünü idarəetmədən yayındırmaq; maşından düşdükdən sonra səbəbsiz olaraq hərəkət hissəsində ləngimək; maşından bayıra əşya atmaq.

Ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələrinin və adam daşınan yük avtomobillərinin **sərnişinlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsinə daxil olması** qadağandır.

Banında adam daşınan yük avtomobillərini yalnız "C" kateqoriyalı və ya "C1" altkateqoriyalı (kabinədəkilər daxil olmaqla 8 nəfərədək), habelə "C"-yə ("C1"-ə) əlavə "D" kateqoriyalı ("D1" altkateqoriyalı) vəsiqəsi olan şəxslər idarə edə bilər.

Ban belə təchiz olunmalıdır: oturacaqlar döşəmədən 0,3–0,5 metr hündürlükdə, bortun üst hissəsindən ən azı 0,3 metr aşağıda bərkidilməli; arxa və yan bortlar boyu oturacaqların söykənəcəyi möhkəm olmalıdır.

Banda daşınan adamların sayı oturmaq üçün düzəldilən yerlərin sayından artıq ola bilməz. Sürücü hərəkətə başlamazdan əvvəl minmə, düşmə və banda yerləşmə qaydası barədə sərnişinlərə təlimat verməlidir.

Hərəkət vaxtı banda ayaq üstə durmaq, bortun və ya yükün üstündə oturmaq, qapını açmaq qadağandır.

Sərnişin daşıma qaydasının pozulması İXM 327.2-nin əhatəsindədir — 100 manat və 3 cərimə balı. Uşaq üçün xüsusi qurğunun olmaması bu qrupa aiddir.

Təhlükəsizlik kəmərini bağlamadan idarəetmə — İXM 329.1 üzrə 40 manat.

Motodəbilqə taxmadan və ya düymələmədən motosikleti idarə etmə, yaxud belə vəziyyətdə sərnişin daşımaq — İXM 329.2 üzrə 40 manat.

Sərnişinlərin öz pozuntuları — minmə-düşmə qaydasının pozulması, kəmər bağlamama, dəbilqə geyinməmə — İXM 338.3 üzrə 30 manat. Cərimə yalnız sürücüyə yazılmır.

Ümumi istifadədə olan nəqliyyat vasitələrinin sərnişinlərlə yanacaqdoldurma məntəqəsinə daxil olması da İXM 327.2-nin siyahısındadır.