İlk yardım: yol qəzasında nə etməli

Əvvəlcə öz təhlükəsizliyinizi və qəza yerinin təhlükəsizliyini təmin edin. Qəza işıq siqnalını yandırın və qəza dayanma nişanını qurun.

"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 55-ci maddəsinə görə qəza dayanma nişanı nəqliyyat vasitəsinin arxa tərəfində, zərurət olduqda həm də qabaq tərəfində, həmin zolaqda, maşından **ən azı 30 metr** məsafədə elə qoyulur ki, yaxınlaşan sürücülər onu kifayət qədər məsafədən görsünlər. Yaşayış məntəqələrində hərəkət intensiv olduqda nişan daha yaxın məsafədə və ya birbaşa maşının üstündə qoyula bilər.

Qəza işıq siqnalı yoxdursa və ya nasazdırsa, gecə vaxtı və məhdud görünmə şəraitində yanıb-sönən qırmızı işıqlı portativ fənərdən istifadə etmək olar — eyni 30 metr qaydası ilə.

Qəza yerinə yeni avtomobillərin gəlməsinin qarşısını almaq üçün digər sürücüləri işarə ilə xəbərdar edin. Yolda hərəkəti davam etdirmək yaralılar üçün daha böyük təhlükə yarada bilər.

Yaralı varsa dərhal 103-ə (Təcili Tibbi Yardım) zəng edin. Operatora: qəzanın dəqiq yerini, yaralıların sayını və vəziyyətini, müşahidə etdiyiniz əlamətləri bildirin.

Zəng edərkən sakit olun və operatorun suallarına dəqiq cavab verin. Operatordan asılmayın — o istiqamətləndirənə qədər yaralının yanında qalın.

Yanğın, partlayış və ya çökmə təhlükəsi yoxdursa, yaralını yerindən tərpətməyin. Onurğa və boyun zədələri xüsusilə hərəkət zamanı daha da ağırlaşa bilər.

Yaralını yalnız təhlükə mənbəyindən uzaqlaşdırmaq vacib olduqda, bədənini düz vəziyyətdə saxlayaraq diqqətlə hərəkət etdirin.

Şiddətli qanaxmada təmiz parça və ya sarğı ilə yaraya birbaşa təzyiq göstərin. Mümkünsə əlcək geyinin.

Əzaların qanaxmasında təzyiq bandajı tətbiq edin; bu da kömək etmirsə, lazım gəldikdə turniketdən istifadə edin və vaxtı qeyd edin. Turniket 2 saatdan çox qalmamalıdır.

Şüursuz, lakin nəfəs alan şəxsi yan vəziyyətə çevirin (təhlükəsiz yan vəziyyət), tənəffüs yollarını açıq saxlayın. Boyun zədəsi şübhəsi varsa, başı çox hərəkət etdirmədən mümkün qədər ehtiyatlı olun.

Nəfəs yoxdursa, bəzi xüsusi hallar istisna olmaqla, süni tənəffüs və ürək masajına başlamaq üçün 103 operatorunun təlimatını gözləyin və ya təlim keçmisinizsə dərhal başlayın.

Yaralını üşümədən qoruyun — üzərinə yüngül geyim və ya yorğan örtün. Onunla danışın, sakitləşdirin, vəziyyətini izləyin.

Şüurlu yaralıya ağızdan yemək və içki verməyin, çünki daxili zədələr ola bilər. 103 gəldikdə müşahidələrinizi bildirin.

"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 37-ci maddəsinə görə sürücü yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı **zərər çəkənlərə ilk tibbi yardım göstərilməsi üçün mümkün olan tədbirləri görməli** və "Təcili tibbi yardım" maşınını çağırmalıdır.

Zərər çəkən **həyat üçün təhlükəli xəsarət** aldıqda: onu səmt üzrə gedən nəqliyyat vasitəsi ilə yaxınlıqdakı tibb müəssisəsinə göndərməli, bu mümkün olmadıqda **öz nəqliyyat vasitəsi ilə aparmalı**, orada şəxsiyyətini təsdiq edən sənədi və nəqliyyat vasitəsinin qeydiyyat sənədini təqdim etməklə soyadını və qeydiyyat nömrə nişanını bildirməli, **sonra hadisə yerinə qayıtmalıdır**.

Bu, hadisə yerindən yayınma sayılmır — İXM 327.6-nın qeydi açıq şəkildə deyir ki, zərər çəkmiş şəxsə kömək göstərilməsi ilə əlaqədar yeri tərk etmiş şəxsə həmin maddə şamil edilmir.