Yol qəzası: addım-addım nə etməli

"Yol hərəkəti haqqında" Qanunun 37-ci maddəsi hadisə zamanı sürücünün birinci vəzifəsini belə yazır: **nəqliyyat vasitəsini yerindən tərpətməmək**, qəza dayanma nişanını qurmaq, qəza işıq siqnalını yandırmaq (ya da yanıb-sönən qırmızı işıq fənərini qoymaq) və **hadisəyə aidiyyəti olan əşyaların yerini dəyişməmək**.

Bu, ən çox pozulan bənddir: maşınları "yolu boşaltmaq üçün" dərhal kənara çəkmək izləri məhv edir.

Qəza dayanma nişanı maşından **ən azı 30 metr** məsafədə qoyulur (Qanunun 55-ci maddəsi).

Zərər çəkənlərə **ilk tibbi yardım göstərilməsi üçün mümkün olan tədbirləri görmək** və "Təcili tibbi yardım" maşınını (**103**) çağırmaq sürücünün qanuni vəzifəsidir.

Xəsarət **həyat üçün təhlükəlidirsə**: zərər çəkəni səmt üzrə gedən nəqliyyat vasitəsi ilə yaxınlıqdakı tibb müəssisəsinə göndərməli, mümkün olmadıqda **öz maşınınızla aparmalı**, orada şəxsiyyət sənədinizi və maşının qeydiyyat sənədini təqdim etməklə soyadınızı və qeydiyyat nişanınızı bildirməli, **sonra hadisə yerinə qayıtmalısınız**.

Ətraflı: ilk yardım bələdçisi.

Başqa nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti **qeyri-mümkün olduqda** yolun hərəkət hissəsi boşaldılmalıdır.

🚨 Amma qanun ardıcıllığı dəqiq göstərir: yolu boşaltmaq və ya zərər çəkəni öz maşınınızla aparmaq zərurəti olduqda, **əvvəlcə şahidlərin iştirakı ilə** nəqliyyat vasitəsinin vəziyyətini, izləri və hadisəyə aidiyyəti olan əşyaları **qeyd etməli**, onların qorunması və maşınların hadisə yerinin yanından keçməsi üçün mümkün olan bütün tədbirləri görməlisiniz.

Praktikada bu, telefonla foto/video deməkdir: maşınların vəziyyəti, əyləc izləri, zədələr, ətraf, nişanlar və nişanlanma — hərəkət etdirməzdən **əvvəl**.

Hadisə haqqında aidiyyəti orqana (**102**) xəbər vermək, **hadisəni görmüş adamların soyadlarını və ünvanlarını yazmaq** və əməkdaşların gəlməsini gözləmək qanuni vəzifədir.

Şahid məlumatlarını dərhal, hadisə təzə ikən yazmaq daha etibarlıdır — sonradan tapmaq praktik olaraq mümkün olmur.

Hər iki tərəfin dövlət qeydiyyat nişanını, sürücülük vəsiqəsini və sığorta şəhadətnaməsini qeyd edin; qəzanın tarixi, vaxtı, ünvanı və hava şəraiti də faydalıdır.

Qanunun 37-ci maddəsi hadisəni tərəflərin öz aralarında rəsmiləşdirməsinə **yalnız aşağıdakı şərtlərin HAMISI ödəndikdə** yol verir:

Heç kim xəsarət almayıb.

Maddi zərər **cüzidir**.

Nəqliyyat vasitələrində onların hərəkət etməsinə mane ola biləcək **nasazlıq yoxdur**.

Hadisəni törədənlər **şəraiti qiymətləndirməkdə razılığa gəliblər**.

Bu halda tərəflər **hadisənin sxemini tərtib edib imzalamalı**, sonra hadisəni müəyyən olunmuş qaydada sənədləşdirmək üçün **aidiyyəti orqana gəlməlidirlər**. Yəni "razılaşıb dağılışmaq" deyil — orqana getmək yenə tələb olunur.

⚠️ Yol hərəkəti qaydalarını pozan sürücünün hadisə yerindən yayınması **inzibati xətadır** — İXM 327.6 üzrə **150 manat və 4 cərimə balı**. Tez-tez "cinayət" kimi təqdim olunsa da, bu maddə İnzibati Xətalar Məcəlləsindədir.

Maddənin öz qeydi iki istisna göstərir: **zərər çəkmiş şəxsə kömək göstərilməsi ilə əlaqədar** yeri tərk etmiş şəxsə, habelə **mübahisə olmadığı və zərər dəymədiyi halda** hadisə yerini tərk etmiş şəxsə bu maddə şamil edilmir.

Hadisə nəticəsində zərər çəkənin sağlamlığına yüngül bədən xəsarəti yetirilibsə — İXM 327.8: 200 manat və 5 bal, yaxud idarəetmə hüququnun 1 ilədək məhdudlaşdırılması.

Sığorta tərəfi: sürücü hadisə yerindən yayınıbsa, sığorta ödənişi vermiş sığortaçının hadisəni törətmiş şəxsə qarşı **ödədiyi məbləğ həcmində subroqasiya (geri tələb) hüququ** yaranır. Yəni yayınma sığortanı da işə salmır — ödənilən pul sizdən geri tələb olunur.

İcbari sığorta (OSAQP) üzrə hadisəni sığorta şirkətinizə bildirin və polis sənədlərindən surətləri əlavə edin.

⚠️ **Bildiriş müddəti bu səhifədə göstərilmir**, çünki konkret gün sayı sistemə yüklənmiş sənədlərdə keçmir. Uydurulmuş müddət sizə real zərər verə bilər — dəqiq müddəti sığorta şəhadətnamənizdən və ya sığortaçınızdan öyrənin.

Avtomobili təmir etməzdən əvvəl sığorta ekspertizasına imkan verin; əks halda ödənişlə bağlı problem yarana bilər.

Sığortaçı ödənişi gecikdirir və ya rədd edirsə, yazılı müraciət edin. Nəticə verməzsə, məhkəməyə müraciət hüququnuz var. Ağır hallarda hüquqşünasa müraciət tövsiyə olunur.