Manevr və dönmə: siqnal, kənar vəziyyət və geriyə dönmə qadağaları

Sürücü **hərəkətə başlamazdan, yerdəyişməzdən, dönməzdən, ötməzdən və dayanmazdan** qabaq xarici işıq siqnalları ilə, bunlar olmadıqda və ya nasaz olduqda isə əl işarələri ilə siqnal verməlidir. Manevr təhlükəsiz olmalı və digərlərinə maneə yaratmamalıdır.

Siqnal manevrə **başlamazdan əvvəl** verilir və manevr qurtardıqdan **sonra dərhal kəsilir** (əl ilə verilən siqnal bilavasitə manevrə başlamazdan əvvəl qurtara bilər). Verilən siqnal digər iştirakçıları **çaşdırmamalıdır**.

🚨 **Qanunun ən vacib cümləsi:** "Siqnal verməsi sürücüyə üstünlük vermir və onu təhlükəsizlik tədbirləri görməkdən azad etmir." Yəni göstərici yandırmaq keçmək hüququ demək deyil.

**Sola (geriyə) dönmə:** yana uzadılmış sol qol, yaxud yana uzadılaraq düzbucaq şəkildə dirsəkdən yuxarı bükülmüş sağ qol.

**Sağa dönmə:** yana uzadılmış sağ qol, yaxud yana uzadılaraq düzbucaq şəklində dirsəkdən yuxarı bükülmüş sol qol.

**Tormozlama:** yuxarı qaldırılmış sol və ya sağ qol.

Bu işarələr göstəricilər nasaz olduqda avtomobil sürücüsü üçün də qüvvədədir — yalnız velosipedçilərə aid deyil.

**Yola bitişik ərazidən** (həyət, yaşayış massivi, avtomobil duracağı, yanacaqdoldurma məntəqəsi, müəssisə) yola çıxarkən sürücü yolda gedən nəqliyyat vasitələrinə **və piyadalara** yol verməlidir. Yoldan kənara çıxdıqda isə hərəkət yolunu kəsən piyadalara və velosipedçilərə.

**Zolaq dəyişərkən** (yerdəyişmə) sürücü hərəkət istiqamətini dəyişmədən eyni səmtə gedənlərə yol verməlidir. İki maşın eyni vaxtda yerdəyişmə edirsə — **sağdakına** yol verilir.

Yolayrıcından **kənarda** sola və ya geriyə dönərkən sürücü qarşıdan gələnlərə və eyni istiqamətdə gedən tramvaya yol verməlidir.

**Ümumi qayda:** trayektoriyalar kəsişdikdə və keçmə növbəliliyi qaydalarda göstərilmədikdə üstünlük **sağ tərəfdən hərəkət edənindir**.

Dairəvi hərəkət təşkil edilmiş yolayrıcında dönmə istisna olmaqla, sağa, sola və ya geriyə dönməzdən əvvəl sürücü həmin istiqamətdə hərəkət hissəsində **müvafiq kənar vəziyyət tutmalıdır**.

Solda hərəkət hissəsi ilə bir səviyyədə eyni istiqamətli tramvay yolları varsa və 5.8.1/5.8.2 nişanları başqa qayda müəyyən etmirsə, sola və geriyə dönmə **həmin yollardan keçməklə** edilir — tramvaya maneə yaratmadan.

Elə dönmək lazımdır ki, nəqliyyat vasitəsi kəsişmədən çıxarkən **qarşıdan gələnin yoluna keçməsin**. Sağa dönərkən hərəkət hissəsinin mümkün qədər sağ kənarına yaxın hərəkət edilir.

Nəqliyyat vasitəsi qabaritinə və ya başqa səbəbə görə kənar vəziyyət tutmaqla dönə bilmirsə, bu tələbdən kənara çıxmağa **yalnız təhlükəsizlik təmin edildikdə və digərlərinə maneə yaranmadıqda** yol verilir.

Geriyə dönmək qadağandır: **piyada keçidlərində; tunellərdə; körpülərdə, estakadalarda və onların altında; dəmiryol keçidlərində; ən azı bir istiqamətdə yolun 100 metrdən az hissəsi görünən yerlərdə.**

ℹ️ Qanunun bu siyahısında altıncı bənd də var, lakin sistemə yüklənmiş sənədin mətnində həmin bənd yarımçıq qalıb ("6) ümumi…"), ona görə burada yazılmır. Uydurmaqdansa boşluğu göstərmək düzgündür.

**Geriyə hərəkətə** o şərtlə icazə verilir ki, manevr təhlükəsiz olsun və digər iştirakçılara maneə yaratmasın. Lazım gəldikdə sürücü **başqa şəxslərin köməyindən istifadə etməlidir**.

**Yolayrıclarında və geriyə dönmənin qadağan edildiyi bütün yerlərdə geriyə hərəkət də qadağandır.**

Yolayrıcından kənarda geri dönərkən sol kənardan manevr üçün en kifayət etmirsə, sağ kənardan (yolun sağ qırağından) manevr etməyə yol verilir — bu zaman **həm arxadan, həm qarşıdan** gələnlərə yol verilir.

**Tormozlama zolağı** olduqda, hərəkət istiqamətini dəyişmək istəyən sürücü vaxtında həmin zolağa keçməli və **sürəti yalnız orada azaltmalıdır** — əsas zolaqda deyil.

Yola giriş yerində **sürətləndirmə zolağı** olduqda, sürücü həmin zolaqla getməli və yolla gedənlərə yol verərək qonşu zolağa keçməlidir.

Dairəvi hərəkət: yol nişanları ilə üstünlük müəyyən edilməyibsə, dairəyə daxil olan **dairədəkilərə yol verir**.

Əks istiqamətli hərəkət zolağına **çıxmadan** manevr etmə qaydalarının pozulması — İXM 327.1 üzrə **40 manat**. Eyni maddə nəqliyyat vasitəsinin hərəkət hissələrində yerləşdirilməsi və ara məsafəsi qaydalarını da əhatə edir.

Əks istiqamətli hərəkət zolağına **çıxmaqla** manevr etmə, habelə **yolayrıcını keçmə qaydalarının pozulması** — İXM 327.2 üzrə **100 manat və 3 cərimə balı**.

Birtərəfli hərəkət yolunda müəyyən edilmiş istiqamətin əksinə hərəkət — İXM 327.4 üzrə **150 manat və 4 bal**.

Bu xətalar nəticəsində yüngül bədən xəsarəti yetirildikdə — İXM 327.8 üzrə 200 manat və 5 bal.