Svetofor siqnalları: hansı işıq nə deməkdir və nizamlayıcı niyə üstündür

**Yaşıl işığın yanması** — hərəkətə icazə verir.

**Yaşıl işığın yanıb-sönməsi** — hərəkətə icazə verir, amma vaxtının qurtardığını və tezliklə qadağan siqnalının yanacağını bildirir. Qalan müddəti göstərmək üçün rəqəmli tablo tətbiq oluna bilər.

**Sarı işığın yanması** — hərəkəti **qadağan edir** və siqnalların tezliklə dəyişəcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Sarı "tələs" demək deyil.

**Sarı işığın yanıb-sönməsi** — hərəkətə icazə verir və nizamlanmayan yolayrıcının və ya piyada keçidinin olduğunu bildirir, təhlükə barədə xəbərdarlıq edir.

**Qırmızı işığın yanması və ya yanıb-sönməsi** — hərəkəti qadağan edir.

**Qırmızı və sarı işıqların eyni vaxtda yanması** — hərəkəti qadağan edir və tezliklə yaşıl siqnalın yanacağını bildirir.

Ox şəklindəki qırmızı, sarı və yaşıl işıqların mənası müvafiq rəngli dairəvi işıqlarla eynidir, lakin qüvvəsi **yalnız oxların göstərdiyi istiqamətə** şamil edilir.

Sola dönməyə icazə verən ox — müvafiq yol nişanı geriyə dönməni qadağan etmirsə — **geriyə dönməyə də icazə verir**. Əlavə bölmədəki yaşıl oxun mənası da belədir.

**Əlavə bölmənin işığının sönməsi** həmin istiqamətdə hərəkətin qadağan edilməsi deməkdir — bu, ən çox səhv oxunan detaldır.

Əsas yaşıl işığın üstünə qara konturlu ox çəkilibsə, bu, əlavə bölmənin olduğunu bildirir və əlavə bölmədə göstəriləndən **fərqli** istiqamətlərdə hərəkətə icazə verir.

İşıq piyada (velosiped) silueti şəklindədirsə, qüvvəsi yalnız piyadalara (velosipedçilərə) şamil edilir. Velosipedçilər üçün dairəvi işıqlı kiçik svetoforlar da tətbiq oluna bilər — üzərində qara velosiped təsviri olan 200×200 mm ağ lövhə ilə.

Kor piyadalar üçün işıq siqnallarına səs siqnalı əlavə oluna bilər.

Zolaqlar üzrə hərəkəti nizamlamaq üçün **qarşılıqlı svetoforlar** işlədilir: qırmızı X formalı siqnal zolaqda hərəkəti qadağan edir, aşağı yönəldilmiş oxşəkilli yaşıl siqnal icazə verir. Diaqonal sarı ox siqnalın dəyişəcəyini və göstərilən zolağa keçməyin zəruriliyini bildirir. Hər iki tərəfdən 1.9 nişanlama xətti olan zolağın üzərindəki siqnallar **yanmadıqda, həmin zolağa girmək qadağandır**.

Tramvaylar və ayrılmış zolaqda gedən ümumi istifadə nəqliyyatı üçün "T" hərfi şəklində dörd ağ-sarımtıl siqnallı svetofor tətbiq oluna bilər: aşağı siqnalla birlikdə sol siqnal — sola, orta — düzünə, sağ — sağa. **Yalnız yuxarıdakı üç siqnal yanırsa, hərəkət qadağandır.**

Qadağanedici siqnal verildikdə sürücülər **stop-xətt (1.12 yol xətti) qarşısında** dayanmalıdır. Bu xətt yoxdursa — piyadaların hərəkətinə maneə törətmədən, kəsişən yolun hərəkət hissəsi qarşısında.

Yolayrıcında — kəsişən yolun hərəkət hissəsi qarşısında; dəmiryol keçidində — Qanunun 44-cü maddəsinə uyğun olaraq; başqa yerlərdə — hərəkətinə icazə verilənlərə maneə yaratmadan svetofor və ya nizamlayıcı qarşısında.

**Sarı işıq yandıqda və ya nizamlayıcı qolunu yuxarı qaldırdıqda**, bu yerlərdə **kəskin tormozlamadan** dayana bilməyəcək sürücülərə hərəkəti davam etdirməyə icazə verilir. Bu, qanunun açıq şəkildə verdiyi istisnadır.

Həmin anda hərəkət hissəsində olan piyadalar keçidi boşaltmalı, bu mümkün olmadıqda əks istiqamətli hərəkətləri ayıran xəttin üzərində dayanmalıdırlar.

Svetoforun və nizamlayıcının siqnallarının yerinə yetirilməsi yol iştirakçıları üçün **məcburidir**.

🚨 **Nizamlayıcının siqnalları və göstərişləri svetoforun siqnallarına, yol nişanlarının və nişanlama xətlərinin tələblərinə zidd olduqda belə, sürücülər və piyadalar məhz nizamlayıcıya əməl etməlidirlər.** Üstünlük sıralaması budur: nizamlayıcı → svetofor → nişan → nişanlama.

Sürücü nəqliyyat vasitəsini **nizamlayıcının göstərdiyi yerdə** dayandırmalıdır.

Svetoforun və ya nizamlayıcının qadağanedici işarəsi verilərkən hərəkətin davam etdirilməsi — İXM 327.2 üzrə **100 manat və 3 cərimə balı**. Eyni maddə yolayrıcını keçmə qaydalarının pozulmasını da əhatə edir.

Yol nişanlarının və ya nişanlanma xətlərinin tələblərinə riayət edilməməsi — İXM 327.1 üzrə 40 manat.

Piyada tərəfindən svetoforun tələbinin pozulması — İXM 338.1 üzrə 20 manat.